Hiperox Logo Hiperox Logo

SPOR HEKİMLİĞİNDE HİPERBARİK OKSİJEN TEDAVİSİNİN ROLÜ

 

Son yıllarda USA'de, gerek "profesyonel" gerekse "üniversite sporcuları"nda Hiperbarik Oksijen Tedavisi (HBOT) kullanımı yaygınlaşmaktadır.

Oksijenin aerobik enerji metabolizmasındaki önemi göz önüne alındığında bunun sebebi rahatça kavranabilir. Özellikle kas ve tendon kontüzyonları (sıyrıklar, yaralanmalar), ayak bileğindeki zorlanma ve yırtılmalar ile kas yorgunluğu ve zorlanmalarında HBOT'den sıkça faydalanıldığını biliyoruz.

HBOT'nin temel etkisi, doku hipoksisi (oksijen yetersizliği) ve ödemi düzeltip iyileşme sürecini hızlandırmaktır. Bunu yaparken hem mikrodolaşımdaki bozulmayı hızla düzeltmekte hem de dokunun artmış ATP ihtiyacını sağlayarak Laktik asid birikimini önlemektedir.

Peki HBOT nedir ve etkisi nasıl gerçekleşir? Bunu Hiperbarik Oksijen Tedavisi bölümümüzde detaylıca anlattık. Yine de kısaca aşağıda özetlemek isteriz:

SPOR HEKİMLİĞİ'NDEKİ KULLANIM ALANLARI ;

1 - Her türlü travmatik olayda iyileştirmeyi hızlandırmak için ,
2 - Kas gerilmelerinde ,
3 - Kas içi kanamalarda ,
4 - Ameliyat sonrası dönemde iyileştirmeyi hızlandırmak amacıyla ,
5 - Antrenman öncesi yada sonrası kasları oksijenlendirerek kaslarda koruyucu etki yaratmak ,
6 - Antrenman yada müsabaka sonrası kas yorgunluğunu hızla atmak ve vücudu tekrar antrenman yada müsabakaya hazırlamak ,
7 - Kondüsyon arttırmak amacıyla ,

( 5-6-7. endikasyonlar ABD'de NBA ve NFL takımları ile Amerikan Olimpiyat Takımı tarafından rutin olarak kullanılmaktadır.Bu endikasyonlar özellikle yoğun maç yada müsabaka programına sahip sporcularda uygulanmaktadır.)

Oksijenin yeterliliği, doku hasarının ve yaraların iyileşmesinde, inflamasyonun hızla gerilemesinde son derece kritik bir rol oynamaktadır. Aslında, HBOT'nin, dokudaki ödemi azaltıcı etkisinin, vücut savunma hücrelerinin hasarlı bölgede aşırı birikip yapışmasını-tıkamasını engellemesiyle birlikte inflamasyon-hasar- bölgesindeki mikrodolaşımı düzenleyici rolünden kaynaklandığını biliyoruz. Bilimsel olarak da ispat edilmiş bir gerçek bu.

Ayrıca HBOT, yara iyileşmesinde temel rolü oynayan fibroblastlar ve kollajen ağ üzerinden etkileriyle ve yeni kılcal damar ağı oluşturması (anjiogenez), dokudaki ATP seviyelerini ihtiyaç duyulan düzeylere yükseltmesi ve mikrodolaşım düzenlemesiyle birlikte hızlı ve optimal bir "iyileşme" sağlamaktadır.

Bu etkileriyleözellikle, kas yorgunluğu, kas ağrıları, kas zorlanmaları (sprains) ve kas yırtılmaları ve tendon hasarlarında HBOT ile hızlı ve etkili sonuç alınmaktadır; sporcunun sahaya ve antrenmana dönüş süresi çok kısalmaktadır.

Yapılan çalışmaların bazılarında, HBOT'nin etkilerinin "istatistiksel olarak anlamlı" düzeylere ulaşmamasının temel sebepleri çalışmaların düzeni ile ilgilidir:

* Bu çalışmaların bir bölümü sağlıklı gönüllülerde yapılmıştır ki, sağlıklı dokularda HBOT'nin etkinliğini araştırmak, HBOT'nin ve "HOMEOSTAZİS" dediğimiz vücudumuzun denge sisteminin mantığına aykırıdır. Sağlıklı insanlarda ve dokularda, HBOT'nin herhangi bir olumlu ya da olumsuz etkisini zaten görmezsiniz.

* HBOT, birçok çalışmada 24-48 saat içinde 3 ya da 4 seans uygulanmıştır. Mikrodolaşım ve inflamasyon üzerindeki optimal etkisi için 8-10 seanslık bir uygulama gereklidir. Hatta bazı çalışmalarda sadece 1 seans uygulanmıştır.

* Deneysel hayvan çalışmalarında, HBOT'nin hayvanlardaki optimal doz ve süresi halen bilinmediği için ve hayvan akciğerleri ve dokuları yüksek oksijen düzeylerine çok hassas olması sebebiyle, önce "HBOT'nin hayvanlardaki güvenli ve etkili dozu" belirlenmelidir. Ancak bundan sonra kontrol grubu oluşturmak mantıklı ve bilimsel bir veri sunabilir.

Kaynaklar:

Staples J, Clement D. Hyperbaric Oxygen chambers and the treatment of sports injuries. Sport Med 1996; 22(4): 219-227.
Guest Editorial: Am J Sport Med 1998; 26(4): 489-490.

 

 

 
 

Sporcu Ayağı

 

Genellikle parmak aralarından başlayan mantarların neden olduğu bir cilt problemidir. Ayakkabı kullanımı sonucu ıslak, nemli ve karanlık ortamda mantar parmak arasında kolay ürer.
Mantarlar havuz ve duş gibi nemli ortamlarda bulunur ve buraları nispeten sporcuların daha fazla kullanması nedeniyle hastalık da bu adı almıştır.
Tüm hastalık sebebi de bundan ibaret değildir. Ayak ter bezi hastalıkları, egzama, pseuriasis ve ayakkabı içi yapıştırıcılarıda neden olabilir.

Belirtiler

Tek başına veya kombin olarak kumuş cilt, inflamasyon, yarılma ve kaşınma ile ciltte su toplamalarıdır. Bu su toplanan yapılar açılınca ağrılı ve yanma hissi oluşturan ve kolaylıkla yayılıp daha ciddi enfeksiyonlara neden olabilen lezyonlardır.

Önlemler

Hastalık ayak tabanına tırnaklara kolaylıkla yayılabilir. Hastalık kasık ve koltukaltı haricinde hemen hemen hiçbir yere yayılmaz. Hastalık sporcunun ayağında çok uzn süreler kalabilmektedir. Dolaylı olarak yatak çarşafı, çorap ayakkabı gibi kulanılan objelerle yayılımı görülür.
Mantarı bulunduğu ortamdan yok etmek hemen hemen imkansız ama kişisel ayak hijeni ile korunmak çok kolaydır. Sabun ile ayak yıkanması ve parmak aralarının iyi kurulanarak ayakkabıların iyi havalandırlması ile kaliteli ayak pudralarının kullanımı çok yararlıdır.

Püf noktaları

• Çıplak ayaklala ortak duş kullanmamalı ve ayak duş torbası veya ayakkabısı kullanmalı.
• Ayak nemini talk pudrası ile düşürmeli.
• Hafif ve kolay havalanan ayakkabılar kullanmalı.
• Ayak nemini önlemek üzere çorapları sık değiştirmeli .

Tedavi

Mantar üremesini durduran veya öldüren kimyasallar kulanılır. Gerçek şu ki; bu ilaçların yüzeyel kullanımı ile mikrobun ilaç teması hep azdır ve gün geçtikçe ağızdan ilaç kullanımı artmaktadır.
Hafif olgularda ayak sık yıkanır iyi kurulanır ve talk pudrası kullanılır.
Doktorunuza başvurun

Normal vakalarda 2 haftalık tedavi ile değişiklik yok ise ağızdan ilaç kullanımı gerekebilir ve ek enfeksiyonlarda
antibiyotik tedavisi eklenebilir.

 

 
 

 

Hiperox © 2008 - ANTALYA - Web Tasarım: Optimist